Nam Bộ - Đất và Người

Nam Bộ - Đất và Người là ấn phẩm định kỳ hàng năm của Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh; là công trình tập hợp các bài nghiên cứu của hội viên, nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh,… về các vấn đề lịch sử - văn hóa của vùng đất Nam Bộ. Trong nhiều năm nay, thành tựu nghiên cứu ấy đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng trong tiến trình khai phá, xây dựng và phát triển vùng đất phương Nam Tổ Quốc, đồng thời khơi mở, đặt ra cho các nhà nghiên cứu nhiều chủ đề mới mẻ, lý thú, cần được tìm hiểu, kiến giải và trao đổi. Kể từ lần xuất bản đầu tiên vào năm 2003 đến nay, đây là lần xuất bản thứ 10 của tập sách.



Trong quá trình biên tập tập sách lần này, Ban Biên tập đã nhận được 98 bài viết có chất lượng của các tác giả - đồng tác giả, thể hiện sự quan tâm của đông đảo các nhà nghiên cứu đối với tập sách. Trên cơ sở đó, Ban Biên tập đã tuyển chọn được 47 bài viết, phân loại theo hai nhóm chủ đề: “Những vấn đề lịch sử - văn hóa Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh” và “Những vấn đề lịch sử - văn hóa Nam Bộ”. Các bài viết được sắp xếp theo thứ tự diễn trình lịch sử của các sự kiện, nhân vật, vấn đề,… được đề cập. Với cách sắp xếp, phân loại bài viết như trên (đã được thực hiện ở Tập IX), Ban Biên tập hy vọng tập sách sẽ ngày càng được nối tiếp theo hướng chuyên sâu hơn, tập trung hơn, đề cập và gợi mở nhiều vấn đề mới, từng bước nâng cao hơn nữa chất lượng khoa học của công trình.

Ở nhóm chủ đề “Những vấn đề lịch sử - văn hóa Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh”, Ban Biên tập đã tuyển chọn được 11 bài viết của các tác giả và đồng tác giả. Các bài viết đã đề cập đến nhiều khía cạnh lịch sử - văn hóa của vùng đất Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh với vai trò là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của Nam Bộ. Các vấn đề cụ thể được nghiên cứu là: lịch sử khai phá, phát triển cũng như những biến đổi hành chính (Chợ Đệm - Tân Túc: xưa và nay của Đinh Hữu Chí; Ranh giới hành chính đô thị Sài Gòn thời Pháp thuộc qua các bản đồ (1859-1945) của Vũ Ngọc Thành…); tên tuổi sự nghiệp của các nhân vật lịch sử - văn hóa gắn với Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh (Trương Minh Ký - nhà dịch thuật văn học Pháp - Việt đầu tiên của đất Sài Gòn - Gia Định của ThS. Phạm Thị Tố Thy; Nguyễn Chánh Sắt trên Nông cổ mín đàm của Lưu Hồng Sơn; Đồng chí Võ Văn Tần trong việc xây dựng và phát triển phong trào cách mạng tỉnh Chợ lớn giai đoạn 1930-1935 của ThS. Vương Thu Hồng); lịch sử phong trào đấu tranh cách mạng ở Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh (Một số sự kiện lịch sử qua báo chí Sài Gòn trước năm 1975 của Bế Thị Thắm; Phong trào sinh viên Văn khoa – ngọn cờ tiên phong trong phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn thời chống Mỹ của Võ Phúc Toàn); các vấn đề về di sản văn hóa và đời sống văn hóa xã hội của người dân Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh (Di tích lịch sử văn hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh của TS. Phạm Hữu Mý; Miếu Thiên Hậu – Hội quán Tuệ Thành (Thành phố Hồ Chí Minh của PGS.TS. Trần Hồng Liên; Lễ tang của người Hoa Quảng Đông ở Thành phố Hồ Chí Minh - từ góc nhìn tôn giáo của ThS. Trần Hạnh Minh Phương và Nguyễn Thị Thanh Thúy…). Ở chủ đề này, có thể nhận thấy sự quan tâm của các nhà nghiên cứu đối với các vấn đề lịch sử - văn hóa của Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện qua phương pháp tiếp cận lịch sử xã hội khá mới mẻ ở Việt Nam qua tư liệu hành chính - bản đồ, văn học - báo chí, đời sống văn hóa - tín ngưỡng…

Nhóm chủ đề “Những vấn đề lịch sử - văn hóa Nam Bộ” được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu. Ban Biên tập đã tuyển chọn được 36 bài viết của các tác giả - đồng tác giả, đề cập đến nhiều vấn đề về khảo cổ học, lịch sử, văn hóa, kinh tế… của vùng đất Nam Bộ với nhiều góc nhìn và cách tiếp cận như: Khảo cổ học (Di tích khảo cổ học thời tiền sử - cổ sử trên đất Tây Ninh - tiềm năng di sản và đôi điều nhận thức của PGS.TS. Phạm Đức Mạnh - ThS. Đỗ Ngọc Chiến; Đền thần ở khu di tích Gò Tháp (Đồng Tháp) của PGS.TS. Đặng Văn Thắng…); lịch sử quá trình xác lập và bảo vệ chủ quyền của người Việt ở Nam Bộ (Quá trình xác lập và bảo vệ chủ quyền của Chúa Nguyễn ở các vùng biển đảo ở Nam Bộ Việt Nam thế kỷ XVII-XVIII của PGS.TS. Trần Nam Tiến; Biến chuyển hành chính ở vùng Gò Công qua các giai đoạn lịch sử của TS. Nguyễn Phúc Nghiệp; 330 năm vị thế Mỹ Tho của ThS. Lê Công Lý…); những nhân vật lịch sử gắn với công cuộc khai phá và xây dựng vùng đất Nam Bộ (Tinh thần đạo đức phụng sự Tổ quốc và dân tộc của Đức Phật Thầy Tây An của PGS.TS. Trần Hồng Liên; Đạo sắc năm Minh Mạng thứ ba ở Đình Vĩnh Phước và Nhân Hòa hầu Nguyễn Hữu Nhân - Vị tiền hiền của thành phố Sa Đéc của ThS. Nguyễn Hữu Hiếu - Nguyễn Thanh Thuận…); những biến chuyển về kinh tế - văn hóa - xã hội ở Nam Bộ qua các giai đoạn lịch sử (Sự du nhập giáo dục phương Tây vào Nam Kỳ - Việt Nam thời thuộc Pháp (1861-1945) của PGS.TS. Ngô Minh Oanh; Góp thêm nhận định về Nho học và giáo dục công lập ở Nam Kỳ (1867-1917) của TS. Trần Thị Thanh Thanh; Phật giáo Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1954-1975) của TS. Trần Thuận…); ngôn ngữ và văn học dân gian Nam Bộ (Hiện tượng giao thoa trong văn học dân gian Tây Nam Bộ nhìn từ thể loại thơ ca của ThS. Trần Minh Thương; Hình ảnh biểu trưng trong tục ngữ Khmer Nam Bộ của ThS. Nguyễn Thị Kiều Tiên…); các đặc trưng văn hóa, tín ngưỡng của các cộng đồng dân tộc ở Nam Bộ (Lễ hội đua bò Bảy Núi An Giang nhìn từ khía cạnh tri thức bản địa của GS.TS. Ngô Văn Lệ; Tín ngưỡng Thiên Hậu tại Nam Bộ Việt Nam của TS. Nguyễn Ngọc Thơ; Tín ngưỡng Neak Tà của người Khmer Nam Bộ xưa và nay của ThS. Lâm Quang Vinh…); những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển (Giải pháp phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Đông Nam Bộ của PGS.TS. Huỳnh Thị Gấm; Thực trạng tín ngưỡng, tôn giáo của người Xtiêng (qua khảo sát bốn huyện Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh và Bù Đốp Tỉnh Bình Phước) của ThS. Nguyễn Xuân Hồng - TS. Lâm Nhân; Thực trạng sử dụng nguồn nhân lực bảo tàng khu vực đồng bằng sông Cửu Long của ThS. Phạm Lan Hương - Nguyễn Đình Thịnh - Huỳnh Thị Hải Yến…). Ở nhóm chủ đề này, phần lớn các tác giả đã tập trung đề cập đến các vấn đề mang tính thực tiễn - thời sự cao; nhiều bài viết khi đề cập đến các vấn đề cũ đã được thể hiện trên tinh thần trao đổi học thuật, trình bày những cứ liệu mới, nhận thức mới, đồng thời gắn cái “truyền thống”, “lịch sử” với hiện tại và định hướng tương lai, đặt chúng trong bối cảnh đổi mới và cởi mở để phát triển. Đó cũng là tinh thần của các bài viết trên Nam Bộ - Đất và Người trong những tập gần đây, tiếp tục được duy trì tiếp nối, góp phần phục dựng lại một Nam Bộ với đặc tính năng động, cởi mở, giàu sức sống, sức sáng tạo.
Ngoài những bài viết đã được in trong tập sách lần này, Ban Biên tập còn nhận được nhiều bài viết hay, có chất lượng của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, hội viên… Tuy nhiên, do giới hạn về nội dung cũng như số trang in của tập sách, Ban Biên tập đã không thể chọn in tất cả trong tập sách lần này. Chúng tôi mong nhận được sự lượng thứ, thông cảm của các tác giả và hy vọng tiếp tục nhận được sự cộng tác của Quý vị trong các tập sách tiếp theo.
Sự ra đời của Nam Bộ - Đất và Người tập X lần này, đánh dấu một chặng đường 10 năm của một ấn phẩm mang “thương hiệu” của Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh; là dịp để ghi nhận những thành tựu của giới Sử học Thành phố Hồ Chí Minh trong suốt một thập niên qua; và cũng là lúc để nhìn lại những mặt còn hạn chế của Hội và của tập sách, rút ra những bài học kinh nghiệm để có thêm những hành trang quý báu cho bước đường phát triển sắp tới.
Nhân dịp ấn phẩm Nam Bộ - Đất và Người tập X được xuất bản, Hội Khoa học Lịch sử TP. Hồ Chí Minh xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và tích cực gửi bài của Hội viên và các nhà nghiên cứu trong suốt 10 tập sách đã qua để công trình này được hoàn thành; chân thành cám ơn Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đã liên tục hỗ trợ về kinh phí in ấn cho tập sách; cám ơn Miếu Thiên Hậu – Hội quán Tuệ Thành đã hỗ trợ về kinh phí xuất bản cho tập sách lần này (tập X); cám ơn các Nhà xuất bản Trẻ, Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh và Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã đồng hành cùng Hội Khoa học Lịch sử Thành phố, phối hợp, hỗ trợ hiệu quả cho việc xuất bản ấn phẩm trong suốt 10 tập sách đã qua. Hội mong muốn sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm, cộng tác và hỗ trợ hiệu quả, tích cực của Quý vị, Quý cơ quan trong hoạt động của Hội nói chung, tập sách Nam Bộ - Đất và Người nói riêng trong thời gian tới.

Mặc dù các tác giả, Ban Biên tập và Hội đồng thẩm định đã hết sức nghiêm túc trong việc biên tập, lựa chọn bài viết trong Nam Bộ - Đất và Người tập X, song chắc chắn tập sách vẫn còn những thiếu sót, hạn chế. Hội Khoa học Lịch sử TP. Hồ Chí Minh rất mong nhận được những phê bình, đóng góp ý kiến, chia sẻ của bạn đọc, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến nội dung và hình thức tập sách để những lần xuất bản sau, Nam Bộ - Đất và Người sẽ ngày càng có chất lượng cao hơn, đáp ứng được lòng mong đợi của bạn đọc.
Trân trọng.

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12/2014
TM. HỘI KHOA HỌC LỊCH SỬ TP. HỒ CHÍ MINH
CHỦ TỊCH
PGS.TS. Võ Văn Sen

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.