Văn hóa gia đình dòng họ và gia phả Việt Nam

Vấn đề dòng họ là một vấn đề khoa học xã hội ở nước ta xưa nay ít được tiếp cận nghiên cứu như cảm nhận chính xác của nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải: “Ở nước ta, dòng họ là một đề tài còn ít được nghiên cứu để tăng cường việc giáo dục truyền thống dòng họ” (trong Lời giới thiệu sách Họ Phan trong quốc gia dân tộc Việt Nam, NXB Thế giới, Hà Nội 2015, tr.5.). Đó là một vấn đề của sử học, văn hóa học, dân tộc học, gắn kết với đời sống tâm linh thờ cúng tổ tiên, gắn kết với lòng tự hào dân tộc, sức mạnh đoàn tụ và lòng tri ân sâu sắc Quốc tổ Hùng Vương và dòng họ Hồng Bàng. Vấn đề dòng họ còn liên quan đến sự ra đời và ngưỡng mộ các tổ sư làng nghề, những vị tổ nghiệp võ đạo, nghệ thuật, những nguồn nhân lực trí thức địa phương, những gen dòng tộc ưu thế về tiềm năng trí tuệ.v.v…

Dòng họ là dấu nối giữa người đã quá cố với người đang sống, giữa tông đường với người sống trong một hệ thống trật tự gia phả gồm viễn tổ, thái tổ, ông bà, chú bác, cô dì, cậu mợ, con cháu nội ngoại. Gia phả học là môn nghiên cứu, ghi chép, sắp xếp thứ tự theo niên đại, danh xưng hệ thống trật tự của một gia đình. Nước có quốc sử, dòng họ có lịch sử dòng họ, gia đình có gia phả. Càng có nhiều tư liệu lịch sử dòng họ qua các thời đại (cổ trung, cận hiện đại), quốc sử sẽ dồi dào tri thức nhân sinh, văn hóa học sẽ phong phú tính dân gian, lưu giữ được nhiều trữ lượng tri thức bản địa, khắc sâu hơn màu sắc tinh hoa của dân tộc. 



Có nhiều gia phả, chúng ta sẽ có thêm nhiều động lực thúc đẩy tình thương yêu, quý trọng gia đình, lòng tự trọng bản thân, ý thức trách nhiệm và đạo đức thương người trong xã hội. Không có gia phả, con người sẽ không biết được chính xác ta là ai; ta đã được sinh ra từ nòi giống nào và chính ta còn có truyền thống tốt đẹp nào để gìn giữ cho một nhân cách nhân văn sống trong một thời đại đầy rẫy sự biến đổi mà hành vi phi nhân cách đang lấn át hành vi nhân cách!

Trên tinh thần đó, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM và Viện Lịch sử Dòng họ phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học về Văn hoá gia đình, dòng họ và gia phả Việt Nam nhằm góp phần giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên.

Chủ đề Hội thảo thu hút được nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu trên phạm vi toàn quốc. Trong đó, có những học giả nổi tiếng, từ lâu đã quan tâm và có những công trình nghiên cứu sâu sắc về văn hoá gia đình, dòng họ, gia phả, gia phả học và Quốc tổ Việt Nam như GS. Nguyễn Đình Chú, GS. Phan Văn Các, GS.TS. Ngô Văn Lệ, PGS.TS. Mạc Đường, PGS.TS. Phạm Đức Mạnh, PGS.TS. Huỳnh Quốc Thắng… Bên cạnh đó, nhiều nhà nghiên cứu đến từ nhiều vùng miền khác nhau trong cả nước đã đóng góp những bài viết về văn hoá gia đình, dòng họ và gia phả gắn với văn hoá vùng, nhất là vùng văn hoá Nam bộ; đặc biệt là các nghiên cứu trường hợp từ văn hoá vùng như Biến đổi trong tổ chức gia đình, dòng họ của các tộc người thiểu số tại chỗ ở Đông Nam Á hiện nay; Đặc điểm quan hệ thân tộc và dòng họ của người Khmer Đồng bằng Sông Cửu Long; Về tổ chức gia đình và dòng họ các dân tộc thiểu số ở Thừa Thiên – Huế; Văn hóa dòng họ trong cấu trục địa linh nhân kiệt Quảng Bình; Bối cảnh chung nghiên cứu gia phả Nam Bộ,… đã đem lại nhiều góc nhìn và nhiều khám phá đáng ghi nhận gắn với nghiên cứu văn hoá vùng miền, văn hoá tộc người trong chỉnh thể văn hoá dân tộc.

Ban Tổ chức hội thảo nhận được trên 60 tham luận và qua tổ chức biên tập đã chọn được 54 bài để in thành sách phục vụ Hội thảo và làm tài liệu tham khảo cho các bạn đọc quan tâm. Tập sách tập hợp được nhiều văn phong, nhiều góc nhìn. Tuy nhiên, gia đình, dòng họ, gia phả và gia phả học là những vấn đề khoa học lớn, nhất là những vấn đề gắn với thực tiễn văn hoá đang có nhiều chuyển biến trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước, nên chắc chắn tập sách không tránh được thiếu sót hoặc có những khác biệt về quan điểm, góc nhìn. Ban Tổ chức mong nhận được góp ý từ quý vị độc giả. Mọi góp ý xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ: Khoa Văn hoá học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, Điện thoại: 08.3829.3828 (ext: 145), Email: vanhoahoc@gmail.com; hoặc dongho28913@gmail.com.

Khoa Văn hóa học


Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.