TĐKH: Nghiên cứu về biến đổi văn hóa làng ở Việt Nam hiện nay

Chiều ngày 23/3/2017, tại Phòng C105, Trường ĐHKHXH&NV-ĐHQG-HCM đã diễn ra buổi nói chuyện chuyên đề Biến đổi văn hóa làng ở Việt Nam hiện nay do PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam trình bày.

Đến tham dự buổi tọa đàm khoa học có TS. Ngô Thị Phương Lan - Phó Hiệu trưởng nhà trường; TS. Nguyễn Ngọc Thơ - Trưởng phòng, TS. Nguyễn Hoàng Yến – Phó Trưởng phòng QLKH-DA; TS. Huỳnh Ngọc Thu - Trưởng khoa Nhân học, ThS. Trần Thị Thảo - Phó Trưởng phòng Đào tạo, cùng các giảng viên khoa Nhân học, Đô thị học, Viện KHXH vùng Nam bộ, học viên cao học và nghiên cứu sinh cùng đến dự.

TS. Ngô Thị Phương Lan (ngồi đầu, bìa trái) đến tham dự buổi tọa đàm. Ảnh: Việt Thành


Tại buổi tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm trình bày bối cảnh cũng như tổng quan tình hình nghiên cứu về "làng Việt" hiện nay tại Việt Nam, đặc biệt là tại khu vực phía Bắc. Nghiên cứu về làng xã Việt Nam hiện nay là một chủ đề được chú trọng trước sự biến đổi của làng Việt một cách nhanh chóng. Trong các nghiên cứu về "làng" chủ yếu là nghiên cứu về biến đổi văn hoá, xã hội bởi các nhân tố tác động như kinh tế, đô thị hóa.


Trước khi đi vào nghiên cứu Làng ven đô và sự biến đổi văn hóa (Trường hợp làng Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội), PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm đã đi vào các vấn đề về mặt phương pháp luận, bối cảnh nghiên cứu, trong đó yếu tố tính mới của nghiên cứu được chú trọng làm rõ.


Một vấn đề khá quan trọng được các học viên cao học và nghiên cứu sinh chú ý chính là chủ đề nghiên cứu. Việc chọn chủ đề nghiên cứu, cách tiếp cận vấn đề, tính nhạy cảm trong nghiên cứu về văn hóa làng cũng được làm rõ. Việc xác nhận tính nhạy cảm liên quan đến các yếu tố như chủ quyền quốc gia, dân tộc là hết sức căn bản cần chú ý, còn lại thì nghiên cứu về văn hóa làng không có tính nhạy cảm hay cấm kị mà bỏ qua. Nói chung từ góc nhìn văn hóa thì chủ đề văn hóa làng xã không còn là vấn đề nhạy cảm, và tính mới trong nghiên cứu là góc tiếp cận, vấn đề nghiên cứu hay phương pháp nghiên cứu mới cần được chú trọng.


Với vấn đề văn hóa làng, trong nghiên cứu cần xem lại nội hàm của nó trước những biến đổi văn hóa từ việc đan xen làng - đô thị - đô thị hóa làng. Xem xét lại nội hàm chúng ta xác lập được các phương diện về nghiên cứu như: nghiên cứu thực hành văn hóa, nghiên cứu "văn bản" văn hóa, nghiên cứu chuyển động văn hóa, nghiên cứu quyền lực văn... Sau đó xem xét các vấn đề mang tính bối cảnh, mục đích nghiên cứu đề đi tìm nguyên nhân biến đổi, các nhân tố tác động để trả lời các câu hỏi như "biến đổi và phát triển có đúng không?"... được PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm chia sẻ và xem đó là các yếu tố cần thiết cho một nghiên cứu có chất lượng.

PGS. TS. Nguyễn Thị Phương Châm trình bày tại tọa đàm. Ảnh: Việt Thành


Trở lại nghiên cứu chính của mình, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm đã trình tổng quan về tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận của đề tài Làng ven đô và sự biến đổi văn hóa - trường hợp làng Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội, trong đó, việc mô tả bối cảnh tự nhiên, lịch sử, kinh tế, xã hội làng Xuân Đỉnh và những chính sách tác động tới quá trình đô thị hóa ở làng; thực trạng biến đổi văn hóa ở Xuân Đỉnh (qua không gian, cảnh quan; sinh kế, lối sống; tiếp cận thông tin và các thức giải trí); thực trạng biến đổi văn hóa ở làng Xuân Đỉnh (qua một số phong tục, tập quán); Thực trạng biến đổi văn hóa ở làng Xuân Đỉnh (qua di tích, tín ngưỡng, lễ hội); biến đổi văn hóa làng Xuân Đỉnh và những vấn đề đặt ra được PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm trình bày khá chi tiết giúp cho người tham dự hình dung được tiến trình nghiên cứu, những khó khăn và cả những thách thức mà người nghiên cứu phải đối diện.


Các vấn đề nghiên cứu về biến đổi văn hóa, biến đổi văn hoá làng và biến đổi văn hóa làng ven đô là những khái niệm được nhắc đến nhiều trong các nghiên cứu về văn hóa làng hiện này, các kết quả này khiến cho hướng nghiên cứu về văn hóa làng đạt được nhiều thành tựu, các thực hành văn hóa ở làng đã được miêu tả kỹ lưỡng để khẳng định sự giàu có của văn hóa hóa làng Việt Nam, giá trị của văn hóa làng cũng như những sự vận động của nó trong suốt chiều dài lịch sử.


Các nghiên cứu này cũng tạo ra sự tranh luận sôi nổi về các vấn đề liên quan đến sự va chạm, tiếp nối truyền thống và hiện đại giữa làng và phố, giữa nông nghiệp và công nghiệp... và hầu hết các kết quả nghiên cứu nghiên cứu này khẳng định rằng sự biến đổi văn hóa ở các làng, nhất là làng ven đô hiện nay điều có những sự biến đổi năng động, đa dạng và đa chiều. Người nông dân trong quá trình đô thị hóa đã rất năng động, linh hoạt và chủ động trong việc chuyển đổi và tìm kiếm phương thức sống hài hòa cho mình, hoàn toàn không phải là “nạn nhân” của đô thị hóa như dư luận thường nói. Thêm vào đó, đứng trước những tác động to lớn của đô thị hóa, người dân làng Xuân Đỉnh đã hết sức khéo léo, đôi khi là ma mãnh, để “phục hồi” một số di sản văn hóa truyền thống như là những “cơ chế tự vệ” hiệu quả. Tất cả những điều này cũng được thể hiện ở làng Xuân Đỉnh.

Đông đảo giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học đến tham dự. Ảnh: Việt Thành


Ở phần cuối của buổi tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm đã dành thời gian trả lời các tranh luận về biến đổi văn hóa làng và các vấn đề tiếp cận nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, nhất là làm thế nào xác định bối cảnh, lý thuyết nghiên cứu cho đề tài của mình.


Thay mặt BGH nhà trường, TS. Ngô Thị Phương Lan - Phó Hiệu trưởng đã gửi lời cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm đã đến nói chuyện và chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu với giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh của nhà trường và hy vọng sẽ đón tiếp được nhiều nhà nghiên cứu khác đến từ Viện Văn hóa - Viện HLKHXH Việt Nam đến chia sẻ thành quả nghiên cứu tại Trường trong tương lai.

Phòng QLKH-DA

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.