Đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng cư dân Nam Bộ

- Tên tác giả/nhóm tác giả
NGND.GS.TS. Ngô Văn Lệ (chủ biên)
TS. Huỳnh Ngọc Thu (thư ký khoa học); PGS.TS. Phan An; PGS.TS. Phan Thị Yến Tuyết; PGS.TS. Nguyễn Văn Tiệp; TS. Phan Văn Dốp; ThS. Trần Thị Thảo
TS. Nguyễn Khắc Cảnh; TS. Đặng Thị Kim Oanh
Thuộc đơn vị: Khoa Nhân học – ĐH KHXH&NV – ĐHQG TPHCM.
Địa chỉ liên hệ: 10-12 Đinh Tiên Hoàng, phường ĐaKao, Q1.
- Xuất xứ của sản phẩm
Đề án KHXH cấp Nhà nước “Quá trình hình thành và phát triển vùng đất Nam bộ”, Đề tài 7: Đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng cư dân Nam bộ.
- Tóm tắt nội dung
Nam Bộ nằm ở vị trí giao thoa của các nền văn hóa. Qúa trình tộc người và quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo ở đây diễn ra hết sức đa dạng, phong phú nhưng đồng thời cũng vô cùng phức tạp. So với các vùng khác trong cả nước, Nam Bộ là nơi có tỉ lệ dân cư theo các tín ngưỡng tôn giáo đông, có nhiều loại hình tín ngưỡng tôn giáo vào bậc nhất so với các khu vực khác của Việt Nam (ngoài những tín ngưỡng và tôn giáo giống như các vùng khác, Nam Bộ còn có những tín ngưỡng, tôn giáo nội sinh mà nơi khác không có như: Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, Đạo Dừa,...) và vai trò của tôn giáo trong đời sống cư dân là rất lớn. Mặt khác, Nam Bộ cũng là nơi có nhiều thành phần tộc người sinh sống. Sự đa dạng về thành phần tộc người, sự đa dạng về tín ngưỡng tôn giáo dẫn đến sự đa dạng về sinh hoạt văn hóa, làm cho bức tranh văn hóa của vùng đất này thêm đa dạng phong phú. Tuy nhiên, như là một quy luật văn hóa và sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ là sự thống nhất trong đa dạng phát triển của văn hóa Việt Nam. Hiện nay, có những thế lực thù địch đang lợi dụng những hạn chế trong nhận thức khoa học về vùng đất Nam Bộ để xuyên tạc, gây chia rẽ trong nhân dân, làm lệch lạc hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế. Do đó, nhận thức khoa học đầy đủ về quá trình hình thành, phát triển của vùng đất Nam Bộ - một bộ phận không thể chia cắt của Việt Nam- cũng như nghiên cứu về tín ngưỡng tôn giáo, sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ một cách khách quan và khoa học sẽ góp phần duy trì và củng cố ổn định chính trị, xã hội tăng cường khối đoàn kết toàn dân tộc nhằm phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển bền vững đang trở thành một nhu cầu bức thiết đối với Việt Nam và đối với cả Nam Bộ luôn đi trước trong tiến trình cách mạng Việt Nam, nhất là trong thời kỳ cận hiện đại và đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi cả nước đang tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để Việt Nam sớm trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào những thập kỷ tới.
Từ những vấn đế đặt ra ở trên, chúng tôi thực hiện đề tài Đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng cư dân Nam Bộ nhằm hướng đến các mục tiêu sau:
1. Làm rõ đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của cộng đồng cư dân Nam Bộ trong mối quan hệ với cả nước.
2. Nâng cao nhận thức về con người, lịch sử, văn hóa – xã hội của vùng đất Nam Bộ góp phần nâng cao nhận thức khoa học về việc xây dựng các chính sách thích hợp cho việc phát triển vùng đất Nam Bộ.
3. - Làm rõ một số vấn đề về tín ngưỡng, tôn giáo và sinh hoạt văn hóa trên vùng đất Nam Bộ, giảm thiểu và chấm dứt tình trạng nhận thức mơ hồ do thiếu thông tin khoa học của giới học giả nước ngoài, đồng thời phê phán mọi luận điệu xuyên tạc có ý đồ xấu về tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam nói chung và Nam Bộ nói riêng.
Để đạt được các mục tiêu đó, đề tài đặt ra các nhiệm vục sau:
- Hệ thống hóa kết quả của những công trình nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ đã được công bố từ trước tới nay trong và ngoài nước nhằm tổng hợp, đánh giá lại theo đúng quan điểm của Nhà nước Việt Nam về tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa.
- Tiếp tục nghiên cứu các vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ trên các lĩnh vực.
- Chỉ ra mối liên hệ và sự tác động của những đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa đối với sự ổn định và phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập khi vực và quốc tế.
 Đóng góp của đề tài:
Đề tài được thực hiện nhằm hướng đến những đóng góp mới sau:
- Xây dựng hệ thống tư liệu tương đối đầy đủ phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu đa dạng và lâu dài về tín ngưỡng, tôn giáo vùng đất Nam Bộ, trên cơ sở đó đánh giá phân tích kết quả đã đạt được từ trước tới nay bao gồm cả nghiên cứu trong nước và nghiên cứu ở nước ngoài.
- Tổng hợp toàn bộ các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước trên các lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo và văn hóa tại Nam Bộ tạo nên một nhận thức toàn diện về văn hóa vùng đất Nam Bộ, bổ sung cho nhận thức chung về lịch sử, văn hóa Việt Nam.
- Nghiên cứu làm rõ một số vấn đề về tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa và góp phần xây dựng củng cố luận chứng khoa học cho kế hoạch chiến lược phát triển bền vững ở Nam Bộ. Làm rõ một số vấn đề về tin ngưỡng, tôn giáo văn hóa trên vùng đất Nam Bộ nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cao nhận thức của cán bộ, nhân dân, giảm thiểu và chấm dứt tình trạng nhận thức mơ hồ do thiếu thông tin khoa học của giới học giả nước ngoài, đồng thời phê phán mọi luận điệu xuyên tạc có ý đồ xấu về tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam nói chung và Nam Bộ nói riêng.
 Nội dung:
1. Ngoài phần dẫn luận kết luận, tài liệu tham khảo, bảng biểu, ảnh minh họa, đề tài được chia thành 4 chương:
2. - Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan về vùng đất, con người Nam Bộ. Đây là chương được trình bày về các vấn đề khái niệm, quan điểm và hướng tiếp cận để làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu. Ngoài ra trong chương này, chúng tôi còn trình bày về lịch sử vùng đất Nam Bộ và quá trình xuất hiện các tộc người tại Nam Bộ, từ lịch sử tộc người đến các hoạt động kinh tế nhằm nêu lên bức tranh toàn cảnh về vùng đất và con người ở Nam Bộ.
3. - Chương 2:Tín ngưỡng tôn giáo và đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo của cư dân Nam Bộ. Nội dung của chương này được trình bày về thực trạng tín ngưỡng tôn giáo của cư dân Nam Bộ cũng như các đặc trưng tín ngưỡng tôn giáo. Do điều kiện tự nhiên và môi trường xã hội của vùng đất này đã dẫn đến sự ra đời các tôn giáo bản địa. Những tôn giao bản địa này có vai trò và ảnh hưởng đến đời sống mọi mặt của cư dân Nam Bộ.
4. - Chương 3:Sinh hoạt văn hóa và đặc trưng sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ. Nội dung của chương này, chúng tôi tập trung trình bày về sinh hoạt văn hóa và đặc trưng sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ. Là một vùng văn hóa có những khác biệt so với các vùng văn hóa ở Việt Nam (nơi có nhiều thành phần tộc người có sự khác biệt về ngôn ngữ, tín ngưỡng tôn giáo), sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ thể hiện rõ tính quy luật của văn hóa Việt Nam-thống nhất trong đa dạng, bị chi phối bởi môi trường tự nhiên (yếu tố sông nước) và môi trường xã hội (yếu tố đa tộc người và giao lưu văn hóa).
5. - Chương 4: Tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ trong quá trình phát triển. Nội dung trình bày về tiến trình phát triển của tín ngưỡng tôn giáo và sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ. Là một hiện tượng xã hội và là một thành tố văn hóa của tộc người, tín ngưỡng tôn giáo ra đời trong những điều kiện cụ thể và tác động sâu sắc đến đời sống mọi mặt của cư dân. Đồng thời, với tư cách là một thành tố văn hóa của tộc người, tín ngưỡng tôn giáo góp phần làm nên tính đa dạng và phong phú trong sinh hoạt văn hóa của cư dân Nam Bộ.
của Việt Nam.
- Địa chỉ áp dụng
Là tài liệu tham khảo cho sinh viên, cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

Phòng QLKH-DA
Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.